Nói rõ ý định
với AI.

Khi ý định còn mơ hồ, hãy nói rõ rằng mình chưa biết. Khi mục tiêu đã rõ, hãy diễn đạt đủ nhiệm vụ, bối cảnh, giới hạn và dạng kết quả. Hai cách này bổ sung cho nhau.

1. Mình cần gì?

   Tìm ý tưởng, hiểu kiến thức hay tạo một sản phẩm hoàn chỉnh?

2. Phần nào cần tự làm?

   Bài tập đang đánh giá năng lực gì? Quy định môn học cho phép AI ở mức nào?

3. Có dữ liệu riêng tư không?

   Đừng đưa thông tin thật của mình hoặc người khác vào một tình huống thực hành.

4. Có nguồn phù hợp hơn không?

   Giáo trình, văn bản gốc hoặc trao đổi với thầy cô có nhanh và chính xác hơn không?

Năm lựa chọn để ghi trên phiếu: 1 — Dùng được; 2 — Chưa dùng ngay; 3 — Chỉ dùng một phần; 4 — Không dùng; 5 — Dùng kênh khác. Với mỗi lựa chọn, hãy giải thích lý do và đối chiếu quy định của môn học.

Ghi nhớ

30 giây để bạn chủ động giữ vững giá trị và tiến trình học tập của chính mình.

Câu lệnh còn mơ hồ

Tóm tắt chương quan hệ pháp luật.

Câu lệnh 4 ô

Mình là sinh viên năm nhất đang ôn tập môn Pháp luật đại cương.

Đây là toàn bộ ghi chép của mình về chương Quan hệ pháp luật: [dán ghi chép].

Hãy giúp mình lập một bảng gồm 3 cột: khái niệm - ý chính trình bày gọn trong 1 câu - ví dụ thực tế phù hợp với đời sống sinh viên, tổng cộng không quá 8 dòng.

Lưu ý chỉ khai thác thông tin từ phần ghi chép đính kèm; nếu phát hiện chi tiết còn thiếu, hãy đánh dấu ‘cần đối chiếu lại giáo trình’.

Giới hạn “chỉ dùng phần ghi chép đính kèm” giúp bạn kiểm soát nguồn đầu vào. Khi thiếu thông tin, yêu cầu đánh dấu để đối chiếu lại giáo trình thay vì tự điền bằng phỏng đoán.

1. Nói rõ chế độ

   “Mình đang trong giai đoạn tìm hướng đi, chưa cần tạo bài viết hoàn chỉnh.”

2. Nêu điều đã có và chỗ vướng

   “Mình đã nắm định nghĩa ở mục 2 giáo trình nhưng chưa tìm được ví dụ minh họa.”

3. Dùng một câu mồi nhỏ

   Xin một ví dụ, hai góc nhìn hoặc một bước mẫu.

4. Giữ quyền đổi hướng

   “Các gợi ý này chỉ dùng làm cơ sở tham khảo; mình sẽ loại bỏ những phương án không phù hợp.”

Câu mồi · ví dụ ngắn

“Hãy cung cấp 1 ví dụ thực tế ngắn gọn khoảng 3 dòng, sát với đời sống sinh viên.”

Câu mồi · hai góc nhìn

“Nêu 2 góc độ giải thích (1 đúng và 1 sai phổ biến) nhưng ẩn đáp án để mình tự đánh giá.”

Câu mồi · từng bước

“Làm mẫu bước đầu tiên rồi dừng lại để đặt câu hỏi cho mình làm tiếp.”

Hãy tự thực hiện bước quan sát và đặt câu hỏi trước khi tìm hỗ trợ từ AI. Ví dụ trên là tình huống minh họa để tập đặt câu hỏi, không phải dữ liệu hay kết luận nghiên cứu.

Có thể cùng bạn làm trên giấy; bài thực hành không đòi hỏi mọi người phải tạo tài khoản AI. Chỉ dùng tình huống giả định, không dán thông tin thật của bất kỳ ai.

Yêu cầu của nhóm trong bài tập

“Nhóm 5 bạn thực hiện bài tập môn Pháp luật đại cương với đề tài phân tích một vi phạm hành chính phổ biến tại khu vực trọ sinh viên. Nhờ AI tư vấn dàn ý chi tiết và phương án phân chia công việc.”

Một tình huống khác

“Hàng xóm phòng bên phát nhạc âm lượng lớn lúc 23 giờ. Hãy soạn thảo đoạn văn khẳng định hành vi này đã vi phạm pháp luật kèm mức xử phạt cụ thể.”

Phản hồi để bạn đánh giá

“Hiện chưa đủ căn cứ để kết luận hành vi trên có vi phạm hay không và hình thức xử lý thế nào, do phụ thuộc vào thời gian, độ ồn, địa điểm cùng các quy định pháp luật hiện hành. Bạn nên tham khảo văn bản quy phạm pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính hoặc liên hệ ban quản lý nhà trọ. Nếu cần, mình có thể hỗ trợ soạn tin nhắn nhắc nhở khéo léo để đề nghị giảm âm lượng.”

Điều hướng không có nghĩa là bắt AI luôn đồng ý với mình. Giữ phần đúng; chỉ sửa khi có lý do. Dừng khi thông tin đã đủ để tự làm. Nếu hai lượt liên tiếp chỉ đổi cách diễn đạt mà không thêm giá trị, quay lại phần việc của mình.

1. Dùng để làm gì?

   Slide, poster, ảnh minh họa, bài đăng hay clip ngắn?

2. Ai sẽ xem?

   Thầy cô, bạn trong lớp hay người theo dõi trang cá nhân?

3. Một thông điệp chính

   Gói ý muốn truyền tải trong một câu.

4. Phong cách và giới hạn

   Màu sắc, thời lượng, chữ trên ảnh; không tự dùng diện mạo/giọng nói thật hay logo khi chưa có quyền phù hợp.

5. Mình sẽ kiểm tra gì?

   Chữ, số, thông tin, hình ảnh và việc ghi nhận hỗ trợ của AI khi cần.

Lượt chỉnh tiếp theo

Giữ nguyên bố cục, chuyển sang màu nền sáng hơn và không chèn thêm chữ.

Công cụ tạo ảnh có thể tạo sai chữ tiếng Việt. Chủ động thêm những phần chữ quan trọng bằng phần mềm đồ họa, rồi kiểm tra trước khi dùng hoặc đăng tải.

• Tôn trọng quyền sử dụng hình ảnh và giọng nói; không tùy tiện dùng dữ liệu của người thật hoặc logo của đơn vị khác.
• Kiểm chứng thông tin và rà lại toàn bộ chữ, con số.
• Minh bạch về việc dùng AI theo quy định môn học hoặc nền tảng; không để người xem hiểu nhầm hình tạo bằng AI là ảnh sự kiện thật.

Mã nhóm: Thành viên:

Sau khi thử: □ AI mở lựa chọn cho mình □ AI làm thay
Sau khi đọc, mình đã đổi:

1. Trạm gác 30 giây

   Xác định mục tiêu, phần việc tự làm, dữ liệu và nguồn phù hợp.

2. Đã rõ mục tiêu

   Nhiệm vụ — bối cảnh — ràng buộc — dạng kết quả.

3. Chưa rõ mục tiêu

   Nói chế độ và điều mình đã có, chỗ mình đang vướng.

4. Một câu mồi nhỏ

   Xin một ví dụ, hai góc nhìn hoặc một bước mẫu để tự suy nghĩ tiếp.

5. Giữ quyền điều hướng

   Giữ — Sửa — Chặn — Mở khi cần; không sửa phần đã đúng.

6. Media cần được thẩm định

   Năm dòng yêu cầu; kiểm tra chữ, số, hình và quyền sử dụng.

7. Biết dừng

   Quay lại giáo trình, tự hoàn thiện và khai báo AI theo quy định.

Lời kết

Khi còn mơ hồ, thành thật nói rằng mình chưa rõ và cần gợi ý hướng đi cũng đã là một khởi đầu có giá trị.